• Εργατικά
  • Μισθοί
  • Ασφάλιση
  • Υγιεινή-Ασφάλεια
  • Νομοθεσία
  • Νομολογία
  • Δημόσιο
  • Ανεργία
  • Φορολογικά
  • Οικονομία
  • Προγράμματα
  • 21 Οκτ 2017

    Παράταση για τους ετήσιους πίνακες προσωπικού 2017

    Παράταση για τους ετήσιους πίνακες προσωπικού 2017

    Παρατείνεται έως και την 15η Νοεμβρίου 2017, η προθεσμία για την ηλεκτρονική υποβολή του ετήσιου πίνακα προσωπικού 2017 (έντυπο Ε4 ετήσιος), σύμφωνα με την υπ' αριθμ. 48220/Δ9.14866 (ΦΕΚ 3710 Β΄/10-10-2017, απόφαση της υπουργού εργασίας Ευτυχίας Αχτσιόγλου.

    19 Οκτ 2017

    Εκ περιτροπής σύστημα απασχόλησης και χορήγηση εβδομαδιαίας ανάπαυσης στον εργαζόμενο

    Εκ περιτροπής σύστημα απασχόλησης και χορήγηση εβδομαδιαίας ανάπαυσης στον εργαζόμενο

    Mε το άρθρο 3 του Π.Δ/τος. 76/2005 (ΦΕΚ Α’ 117) το οποίο αντικατέστησε το άρθρο 5 του Π.Δ/τος 88/99, ορίζεται ότι, στους εργαζόμενους εξασφαλίζεται ανά εβδομάδα, ελάχιστη περίοδος συνεχούς ανάπαυσης εικοσιτεσσάρων (24) ωρών, η οποία συμπεριλαμβάνει κατ`αρχήν την Κυριακή, ανάλογα με τις ισχύουσες για κάθε κατηγορία εργαζόμενων διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας και πρακτικές, στις οποίες προστίθενται οι έντεκα (11) συνεχείς ώρες της ημερήσιας ανάπαυσης του άρθρου 3 του Π.Δ. 88/99.

    Σύμφωνα και με την νομολογία των Δικαστηρίων, η έννοια της εβδομαδιαίας ανάπαυσης υφίσταται μόνον κατά την περίπτωση ύπαρξης σύμβασης εργασίας πλήρους απασχόλησης. Ως εκ τούτου η χορήγηση ημέρας αναπληρωματικής ανάπαυσης προϋποθέτει τη συνεχή απασχόληση του εργαζομένου καθ’ όλη την διάρκεια της εβδομάδος. (Μ.Π.Α. 2039/2009).

    Επίσης, είναι δυνατή η σύναψη σύμβασης μερικής απασχόλησης ή εκ περιτροπής εργασίας, μικρότερου αριθμού ημερών από αυτόν της πλήρους απασχόλησης (δηλ. πενθήμερο ή εξαήμερο), η οποία θα περιλαμβάνει την ημέρα της Κυριακής, κατά σταθερό τρόπο και χωρίς να απαιτείται η χορήγηση αναπληρωματικής ανάπαυσης για την παρεχόμενη εργασία κατά την εκάστοτε ημέρα αυτή της Κυριακής.
    Σε κάθε περίπτωση, όπως ρητά αναφέρει το άρθρο 2 του Ν.Δ. 3755/1957 (Φ.Ε.Κ. Α΄182), όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, οι εργαζόμενοι που θα απασχοληθούν κατά την Κυριακή, δικαιούνται και την προβλεπόμενη, βάσει των αριθμ. 8900/46 και 25825/51 Κοινών Αποφάσεις των Υπουργείων Εργασίας και Οικονομικών, πρόσθετη αμοιβή η οποία ανέρχεται στο 75% του 1/25 του νομίμου μηνιαίου μισθού ή του νομίμου ημερομισθίου.
    (Υπ. Εργασίας 15290/297/27-04-2015)

    Μανώλης Αμαργιωτάκης 
    Οικονομολόγος - Σύμβουλος Εργασιακών Σχέσεων

    15 Οκτ 2017

    Όλη η νομοθεσία περί κυριακών και αργιών

    Όλη η νομοθεσία περί κυριακών και αργιών

    ΒΑΣΙΛΙΚΟΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑ υπ'αριθ. 748 της 5/13 Σεπτ. 1966 ΦΕΚ Α'179
    Περί κωδικοποιήσεως, καταργήσεως, τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των διατάξεων της κειμένης νομοθεσίας περί εβδομαδιαίας και Κυριακής αναπαύσεως και ημερών αργίας.

    *** ΠΡΟΣΟΧΗ: Κατά το άρθρο 31 παρ.6 Ν.3904/2010,ΦΕΚ Α 218/23.12.2010:
    "Ολες οι παραβάσεις των διατάξεων του β.δ. 748/1966 τιμωρούνται με πρόστιμο μέχρι τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ".

    Έχοντας υπ' όψει:
    1) Τας διατάξεις του αρθρ. 4 παρ. 3 του Νόμ. 4504/1966 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως διατάξεων τινών της Εργατικής Νομοθεσίας και περί ετέρων τινών διατάξεων".

    2) Την υπ'αριθ. 722/1966 γνωμοδότησιν του Συμβουλίου της Επικρατείας, προτάσει του Ημετέρου επί της Εργασίας Υπουργού, απεφασίσαμεν και διατάσσομεν:


    Αρθρ. 1.

    1. Αι διατάξεις του παρόντος εφαρμόζονται υπό τας εν αυτών διακρίσεις καθ’ άπασαν την Επικράτειαν.

    2. Κατά τας Κυριακάς και τας εν τω άρθρ. 4 του παρόντος οριζόμενας αργίας και υπό τας εν τω παρόντι διακρίσεις απαγορεύεται εις τους εν τω Κράτει οπαδούς παντός θρησκεύματος πάσα βιομηχανική, βιοτεχνική, εμπορική εργασία και πάσα επαγγελματική εν γένει δραστηριότης.

    3. Εις τους μισθωτούς, ανεξαρτήτως φύλου, τους παρέχοντας τας υπηρεσίας των προς οιονδήποτε εργοδότην επί σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου, παρέχεται καθ’ εβδομάδα συνεχής ελεύθερος χρόνος 24 ωρών, αρχόμενος από της 00.000 ώρας της Κυριακής, μέχρι της 24.00 της ιδίας ημέρας (εβδομαδιαία ανάπαυσις). Επί μισθωτών επιχειρήσεων, εκμεταλλεύσεων ή υπηρεσιών λειτουργουσών καθ’ όλον το 24ωρον διά συστήματος τριών ομάδων εργασίας ο χρόνος ούτος δύναται να αρχίζει από της 06.00’ώρας της Κυριακής, λήγων την 06.00 ώραν της Δευτέρας.

    1. Αι διατάξεις του παρόντος υπό τας εν αυτών διακρίσεις δεν εφαρμόζονται:

    α) Επί γεωργικών, κτηνοτροφικών, θηρευτικών και αλιευτικών
    επιχειρήσεων, εκμεταλλεύσεων και εργασιών εν γένει, πλην των μισθωτών των κατά κυρίαν απασχόλησιν παρεχόντων την εργασίαν των εις εργοστάσια εργαστήρια, γραφεία η καταστήματα τούτων.

    β) Επί επιχειρήσεων ή εκμεταλλεύσεων, εν αις απασχολούνται μόνον μέλη της οικογενείας του εργοδότου και εφ’όσον η εν αυταίς εργασία δεν γίνεται δημοσία,"απαγορευομένης πάσης συναλλαγής προς αγοραστάς ή καταναλωτάς ειδών παραγωγής ή εμπορίας των"

    γ) Επί εργατών θαλάσσης.

    δ) Επί οικιακών μισθωτών εν γένει.

    ε) Επί εργασιών εκτελουμένων αυτοπροσώπως παρ’ ενοίκων οικιών και των κυρίων των πάσης φύσεως επιχειρήσεων και εκμεταλλεύσεων, εφ’ όσον αύται δεν γίνονται δημοσία.

    στ) Επί σπουδαστών Τεχνικών Σχολών εν γένει διά την πρακτικήν αυτών εξάσκησιν εις χώρους καθοριζομένους υπό της αρμοδίας Σχολής.


    Κατεβάστε και διαβάστε όλη τη νομοθεσία για τις κυριακές και αργίες στο pdf αρχείο  ΕΔΩ

    2 Οκτ 2017

    Ετήσιος πίνακας προσωπικού 2017 (έντυπο Ε4 Ετήσιος). Οδηγίες. Εποχικό προσωπικό.

    Ετήσιος πίνακας προσωπικού 2017 (έντυπο Ε4 Ετήσιος). Οδηγίες. Εποχικό προσωπικό.
    O Eτήσιος πίνακας προσωπικού (Ε4 Ετήσιος) υποβάλλεται από 1 Οκτωβρίου έως 21 Οκτωβρίου κάθε έτους στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, από όλους τους εργοδότες, που απασχολούν εργαζόμενους με σχέση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου.  Καταγράφει το σύνολο των εργαζομένων της επιχείρησης ή του παραρτήματος κατά την ώρα της υποβολής. 

    Συμπληρωματικός ετήσιος (E4 - Ετήσιος Συμπληρωματικός) μπορεί να υποβληθεί μόνο για απασχολούμενους που εργάζονταν ήδη κατά την ημερομηνία υποβολής του E4 - Ετήσιου πίνακα, αλλά δεν συμπεριλήφθηκαν σ’ αυτόν, για διάφορους λόγους.

    Μετά την ημερομηνία αυτή ή της τυχόν παράτασης, που έχει τη δυνατότητα να δώσει ο Υπουργός Εργασίας, η ηλεκτρονική υποβολή του ετήσιου πίνακα είναι αδύνατη και αυτός θα πρέπει να κατατίθεται χειρόγραφα με προσέλευση στην αρμόδια υπηρεσία του ΣΕΠΕ. Προσοχή, διότι στην περίπτωση αυτή, της εκπρόθεσμης κατάθεσης, θα τηρηθούν οι διαδικασίες επιβολής προστίμου στον εργοδότη.

    Αν κατά το διάστημα αυτό γίνουν νέες προσλήψεις, ενώ ήδη έχει κατατεθεί ο ετήσιος πίνακας προσωπικού, δεν χρειάζεται να υποβληθεί και έντυπο «Ε4 ετήσιος συμπληρωματικός» αφού αυτός υποβάλλεται όπως είπαμε μόνο  για το προσωπικό που απασχολούταν κατά την ημερομηνία υποβολής του εντύπου «Ε4 Ετήσιος πίνακας» και δεν είχε δηλωθεί σ' αυτό.

    Όσον αφορά στο εποχικό προσωπικό και γενικότερα στους εργαζόμενους με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, σύμφωνα με το υπ’ αριθ. 35043/685/20-10-2014 έγγραφο του Υπουργείου Εργασίας, οι εργοδότες υποχρεούνται να υποβάλλουν ετήσιο πίνακα προσωπικού (έντυπο Ε4) για τους εργαζόμενους αυτούς, οι οποίοι έχουν ενεργή σχέση εργασίας, είτε αορίστου είτε  ορισμένου χρόνου, κατά τον χρόνο υποβολής του πίνακα και εντός της νόμιμης προθεσμίας.
    Προσοχή λοιπόν στις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στις ξενοδοχειακές - τουριστικές, οι οποίες απασχολούν εποχιακό προσωπικό και δεν έχει λήξει η εργασιακή τους σχέση κατά την ημερομηνία υποβολής του ετήσιου πίνακα, να το συμπεριλάβουν στον σχετικό πίνακα.

    Μανώλης Αμαργιωτάκης
    Σύμβουλος Εργασιακών Σχέσεων

    20 Σεπ 2017

    Διαδικασίες και υποχρεώσεις εργοδοτών προς την Επιθεώρηση Εργασίας

    Διαδικασίες και υποχρεώσεις εργοδοτών προς την Επιθεώρηση Εργασίας

     1. ΩΡΕΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ ΚΟΙΝΟΥ (ΔΙΑΑΠ/Γ2γ/26913 απόφαση του Υπ. Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης, ΦΕΚ 1860/Β’/22-12-06).

    ΔΕΥΤΕΡΑ - ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 9.00 - 13.00

    2. ΜΕΡΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ - ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Η ΕΡΓΟΥ - ΕΚ ΠΕΡΙΤΡΟΠΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑ (άρθρα 1 και 2 του Ν. 2639/1998 όπως αντικαταστάθηκαν από τα ταυτάριθμα άρθρα του Ν. 3846/2010, ΦΕΚ 66/Α΄/17-5-10).

    α. «Η συμφωνία μεταξύ εργοδότη και απασχολούμενου για παροχή υπηρεσιών ή έργου, για ορισμένο ή αόριστο χρόνο, ιδίως στις περιπτώσεις αμοιβής κατά μονάδα εργασίας (φασόν), τηλεργασίας, κατ' οίκον απασχόλησης, τεκμαίρεται ότι υποκρύπτει σύμβαση εξαρτημένης εργασίας, εφόσον η εργασία παρέχεται αυτοπροσώπως, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο στον ίδιο εργοδότη για εννέα (9) συνεχείς μήνες» (άρθρο 1 του Ν. 3846/2010).
    Με το παραπάνω άρθρο καταργείται πλέον από 11-5-10 (ημερομηνία δημοσίευσης του νόμου) και εφεξής η υποχρέωση, κατάθεσης στην Επιθεώρηση Εργασίας των συμφωνητικών παροχής υπηρεσιών ή έργου.
    β. Ο εργοδότης υποχρεούται στην ηλεκτρονική υποβολή (έντυπο Ε9) στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εντός οκτώ (8) ημερών  από την κατάρτιση της σύμβασης, σαρωμένα τα έντυπα της μειωμένης απασχόλησης ή εκ περιτροπής εργασίας καθώς και τις σχετικές συμφωνίες ή αποφάσεις που αφορούν την εκ περιτροπής εργασία, αφού έχουν τεθεί όλες οι απαραίτητες υπογραφές. (Υ.Α. 5072/6/25-02-2013, 28153/126/28−08−2013, 29502/85/8-9-2014) Με το άρθρο 2 του ίδιου νόμου η προθεσμία γνωστοποίησης στην οικεία Επιθεώρηση Εργασίας της έγγραφης ατομικής σύμβασης μερικής απασχόλησης μειώνεται στις οκτώ (8) ημέρες από την κατάρτιση της, όπως ισχύει και για τις συμφωνίες ή αποφάσεις εκ περιτροπής απασχόλησης. 


    3. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΚΑΙ ΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΑΠΟΔΟΧΩΝ (άρθ. 16, Ν. 2874/00, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 68 παρ. 5 του Ν. 3518/2006 και άρθρο 10 του Ν. 3846/2010 - άρθ. 30 παρ. 4 του Ν. 3996/2011, όπως αυτό αντικαταστάθηκε από την περίπτωση β) της παρ. 1 της υποπαραγράφου ΙΑ.13 του άρθρου πρώτου του Ν. 4093/2012 και την παρ. 1 του άρθ. 80 του Ν. 4144/2013, όπως αντικαταστάθηκε από την περ. 1.Α. της παρ. 2 του άρθρου 14 του Ν. 4225/2014 - Υ.Α. 5072/6/25-02-2013, 28153/126/28−08−2013, 29502/85/8-9-2014, αρ. 55 Ν. 4310/2014).

    α. Ηλεκτρονική υποβολή (έντυπο Ε4) ετήσιων πινάκων προσωπικού εφάπαξ από 1/10  έως 21/10 εκάστου έτους. Η προθεσμία αυτή μπορεί να παρατείνεται με απόφαση του Υπουργού κατόπιν εκτίμησης των περιστάσεων.
    β. Όταν γίνονται καινούργιες προσλήψεις απαιτείται ηλεκτρονική συμπλήρωση και υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, του εντύπου Ε3: Ενιαίο Έντυπο Αναγγελίας Πρόσληψης (Ε3 Αναγγελία Πρόσληψης και Ε4 Συμπληρωματικός Πίνακας Προσωπικού Νέας Πρόσληψης), το αργότερο έως την ίδια ημέρα της πρόσληψης και πάντως πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζόμενους. Οι νέοι εργοδότες, οι οποίοι προβαίνουν σε πρόσληψη για πρώτη φορά, καθώς και όσοι εργοδότες δημιουργούν παραρτήματα με νέες προσλήψεις εργαζομένων, μπορούν να υποβάλουν ηλεκτρονικά το έντυπο Ε3 εντός τριών (3) εργασίμων ημερών από την απογραφή στην αρμόδια Υπηρεσία του ΙΚΑ−ΕΤΑΜ
    γ. Σε περίπτωση αλλαγής ή τροποποίησης του υφιστάμενου ωραρίου. Από την 8/12/2014, ημερομηνία δημοσίευσης του Ν. 4310/2014, σε περίπτωση αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας, ο εργοδότης υποχρεούται να καταχωρεί στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» Ε4 συμπληρωματικούς πίνακες προσωπικού, μόνον ως προς τα στοιχεία που μεταβάλλονται, το αργότερο ως και την ίδια ημέρα της μεταβολής και σε κάθε περίπτωση πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζόμενους. (παρ. 1 άρθ.55 Ν. 4310/2014 (ΦΕΚ Α΄ 258/2014) 
    Το αυτό προβλέπει και το άρθρο 36 του Ν.4488/2017.

    Σε περίπτωση συμπληρωματικού ωραρίου, σε συνέχεια δηλαδή προγραμμάτων με ορισμένη χρονική διάρκεια, απαιτείται η συμπλήρωση και ηλεκτρονική υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ του εντύπου Ε4 συμπληρωματικός ωραρίου, με το πρόγραμμα εργασίας, πριν τη λήξη το προηγούμενου προγράμματος  και πριν την ανάληψη υπηρεσίας με το νέο πρόγραμμα από τους εργαζόμενους.
    Στο άρθρο 41 του Ν.4488/2017 το οποίο συμπληρώνει το άρθρο 16 του Ν. 2874/2000 (Α΄286) προβλέπεται ότι ο εργοδότης υποχρεούται να εφοδιάζει τους εργαζόµενους µε αντίγραφο της κατάστασης προσωπικού ή απόσπασµα αυτής όταν απασχολούνται εκτός της έδρας ή του παραρτήµατος της επιχείρησης.

    δ. Σε περίπτωση αλλαγής των αποδοχών των εργαζομένων, ο εργοδότης υποχρεούται να υποβάλλει ηλεκτρονικά το έντυπο Ε4 (πίνακας προσωπικού) συμπληρωμένο μόνο ως προς τα στοιχεία της μεταβολής των αποδοχών εντός δεκαπέντε (15) ημερών από τη μεταβολή.


    4. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ - ΜΑΘΗΤΕΙΑ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΟΙΝΩΦΕΛΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ (ΥΑ 29502/85/8-9-2014 - ΦΕΚ 2390/Β/2014)

    α) Ηλεκτρονική συμπλήρωση και υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, από το Δημόσιο, ΝΠΔΔ, ΟΤΑ Α΄ και Β΄ βαθμού και εταιρείες του δημοσίου, του  εντύπου Ε3.1: Αναγγελία έναρξης / μεταβολών απασχόλησης ωφελούμενου από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα κοινωφελούς χαρακτήρα, το αργότερο την ίδια ημέρα της έναρξης απασχόλησης του ωφελούμενου από συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα κοινωφελούς εργασίας και πάντως πριν από την έναρξη του προγράμματος. 
    Σε περίπτωση διακοπής του προγράμματος πριν τη λήξη αυτού, για οποιοδήποτε λόγο, ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να αναγγείλει το γεγονός της μεταβολής, ηλεκτρονικά, εντός οκτώ (8) ημερών.  
    Σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής των ανωτέρω δεν προβλέπονται κυρώσεις

    β)  Ηλεκτρονική συμπλήρωση και υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, του εντύπου Ε3.2: Αναγγελία έναρξης / μεταβολών Θεωρητικής Κατάρτισης από πάροχο κατάρτισης ωφελούμενου από συγχρηματοδοτούμενα από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο προγράμματα κατάρτισης ή προγράμματα απασχόλησης που συνδυάζονται με την κατάρτιση, το αργότερο τρεις (3) εργάσιμες ημέρες πριν την έναρξη της θεωρητικής κατάρτισης. Υποβάλλεται επίσης υποχρεωτικά, σαρωμένη η σύμβαση μεταξύ του ωφελούμενου από συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα, του παρόχου κατάρτισης και του εργοδότη−επιχείρησης πρακτικής άσκησης.
    Σε περίπτωση αλλαγής εργοδότη  απαιτείται η συμπλήρωση του εντύπο Ε3.2 ως προς τα στοιχεία αλλαγής εργοδότη το αργότερο εντός τριών (3) εργασίμων ημερών πριν την επέλευση της μεταβολής.  
    Σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής των ανωτέρω δεν προβλέπονται κυρώσεις
      
    γ) Ηλεκτρονική συμπλήρωση και υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, του εντύπου Ε3.3: Αναγγελία έναρξης / μεταβολών Πρακτικής Άσκησης σε εργοδότη ωφελούμενου από συγχρηματοδοτούμενα από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο προγράμματα απασχόλησης που συνδυάζονται με την κατάρτιση, το αργότερο τρεις (3) εργάσιμες ημέρες πριν την έναρξη της πρακτικής άσκησης του ωφελούμενου. 
    Σε περίπτωση μεταφοράς του ωφελούμενου σε άλλο παράρτημα της επιχείρησης ο εργοδότης συμπληρώνει το έντυπο Ε3.3 ως προς τα στοιχεία παραρτήματος εργοδότη το αργότερο εντός τριών (3) εργασίμων ημερών πριν τη μεταφορά του ωφελούμενου. 
    Σε περίπτωση διακοπής ή λήξης της πρακτικής άσκησης του ωφελούμενου ο εργοδότης έχει την υποχρέωση να αναγγείλει τη λήξη ή τη διακοπή της εντός τριών (3) εργασίμων ημερών από το γεγονός αυτό. 
    Σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής των ανωτέρω δεν προβλέπονται κυρώσεις

    δ)  Ηλεκτρονική συμπλήρωση και υποβολή στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, του εντύπου E3.4: Αναγγελία έναρξης / μεταβολών σύμβασης μαθητείας και σαρωμένη ως συνημμένη τη σύμβαση μαθητείας, το αργότερο πριν την έναρξη της μαθητείας.
    Σε περίπτωση διακοπής ή λήξης 
    της μαθητείας ο εργοδότης συμπληρώνει το έντυπο Ε3.4 έχοντας την υποχρέωση να αναγγείλει τη λήξη ή τη διακοπή της, εντός οκτώ (8) εργασίμων ημερών από το γεγονός.
    Σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής των ανωτέρω δεν προβλέπονται κυρώσεις

    ε) Πρακτική άσκηση ημεδαπών και αλλοδοαπών σπουδαστών - μαθητών σχολών τουριστικής εκπαίδευσης και φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε επιχειρήσεις του ξενοδοχειακού – τουριστικόυ τομέα.  (Κ.Υ.Α. 16802/667/27-8-2010, άρθρο 10 - ΦΕΚ1345/Β’).

    Οι επιχειρήσεις αυτές προκειμένου να ενταχθούν σε προγράμματα πρακτικής άσκησης ημεδαπών ή αλλοδαπών σπουδαστών ΣΤΕ και φοιτητών, θα πρέπει να συνάπτουν συμβάσεις με τις σχολές αυτές και μόνο και να  είναι επίσημα μεταφρασμένες στην Ελληνική γλώσσα από αρμόδιο φορέα. Όταν οι σχολές ανήκουν σε τρίτες, εκτός ΕΕ χώρες, τα προγράμματα πρακτικής άσκησης διέπονται από διμερείς ή διακρατικές συμφωνίες μετάξύ της Ελλάδας και των κρατών αυτών.
    Οι επιχειρήσεις του τομέα αυτού  υποχρεούνται να δηλώνουν τους ασκούμενους, στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ, ανεξαρτήτως μορφής προγράμματος και πηγής χρηματοδότησης αυτού και να υποβάλλουν πίνακα προσωπικού και ωρών εργασίας.
    Το ποσοστό των ασκούμενων δεν μπορεί να υπερβαίνει το 17%  του τακτικού προσωπικού και σε κάθε περίπτωση τα 40 άτομα. Επίσης Οι σπουδαστές πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με βιβλιάριο υγείας (Ν.1077/80), καλύπτονται ασφαλιστικά για ατύχημα και υγειονομική περίθαλψη (Ν. 2837/2000 αρ. 1 - Ν. 3232/2004 αρ. 11) και οι ασφαλιστικές εισφορές ανέρχονται στο 1% της 12ης ασφαλιστικής κλάσης και βαρύνουν την επιχείρηση. 

    στ) Πρακτική άσκηση σπουδαστών ΙΕΚ και ΣΕΚ (ΚΥΑ Κ1/118932 ΦΕΚ Β' 2440/18-7-2017)
    Κάθε εργοδότης (του Ιδιωτικού και του Δημοσίου Τομέα) που απασχολεί μαθητευόμενους από ΙΕΚ και ΣΕΚ υποχρεούται να υποβάλει ηλεκτρονικά στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ τον Πίνακα Ε3.4: Αναγγελία έναρξης/μεταβολών Σύμβασης Μαθητείας. 
    Οι μαθητευόμενοι αυτοί, δικαιούνται κανονική άδεια με αποδοχές σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Για τους σπουδαστές των ΙΕΚ ή ΣΕΚ, που πραγματοποιούν μαθητεία σε εργοδότη 4 ημέρες την εβδομάδα, η αναλογία κανονικής άδειας είναι 1,33 ημέρες ανά μήνα μαθητείας, ενώ για μαθητεία 5 μέρες την εβδομάδα η αναλογία κανονικής άδειας είναι 1,67 ημέρες ανά μήνα. 

    5. ΒΙΒΛΙΑ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΩΝ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ - ΒΙΒΛΙΑΡΙΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ  (άρθ. 1 παρ. 2, 4 Β.Δ. 28-1-/4-2-38, άρθ. 21 παρ. 8 Ν. 3144/03, Π.Δ. 93/86, άρθ. 3 της 51266/2955/1-12-75 απόφασης Υπουργού Απασχόλησης, έγγραφο 30811/25- 6-07 Δ/νσης Προγραμματισμού και Συντονισμού Κοινωνικής Επιθεώρησης, περ. 3 υπ. ΙΑ.13 Ν.4093/2012) 

    α. Η τήρηση βιβλίου δρομολογίων είναι υποχρεωτική για οδηγούς φορτηγών αυτοκινήτων (πλην των περιπτώσεων που αυτά οδηγούνται από τον ιδιοκτήτη/συνιδιοκτήτη/μέλη οικογένειας τους/μισθωτό μη οδηγό) και τουριστικών λεωφορείων (ασχέτως εάν οδηγούνται από τον ιδιοκτήτη ή μισθωτό οδηγό) 
    Τηρούνται αθεώρητα από την 12/11/2012, ημερομηνία δημοσίευσης του ν. 4093/2012 τα βιβλία Δρομολογίων για τα φορτηγά αυτοκίνητα, τα τουριστικά λεωφορεία καθώς και τα λεωφορεία του ΚΤΕΛ.

    β. Με βιβλιάρια εργασίας (ρεπό) οφείλουν να εφοδιάζουν οι ιδιοκτήτες ή Δ/ντες τουριστικών λεωφορείων τον οδηγό και βοηθό αυτών, όπου αναγράφεται και η ημέρα εβδομαδιαίας ανάπαυσης αυτών και τα οποία θεωρούνται κάθε πρώτη εκάστου μηνός.
    Δεν υφίσταται τέτοια υποχρέωση για τους ιδιοκτήτες τουριστικών λεωφορείων που εργάζονται και ως εργοδότες στα δικά τους λεωφορεία (όχι όμως και για τους ιδιοκτήτες που οδηγούν οι ίδιοι τα λεωφορεία τους για λογαριασμό των τουριστικών γραφείων, οπότε και υποχρεούνται να τηρούν και οι ίδιοι βιβλιάρια εργασίας).

    6. ΕΡΓΑΣΙΑ ΑΝΗΛΙΚΩΝ (Π.Δ. 62/98, άρθρο 8 παρ. 1,2 Ν. 1837/1989, άρθρο 4 Ν. 3144/03).

    Για την εργασία ανηλίκων ηλικίας από 15 έως 18 ετών απαιτείται η έκδοση βιβλιαρίου εργασίας ανηλίκων από το ΣΕΠΕ. Η απασχόληση των ανηλίκων δεν επιτρέπεται σε εργασίες που μπορεί να βλάψουν την υγεία και την ασφάλεια τους. Οι δραστηριότητες αυτές προβλέπονται στο Π.Δ. 62/98 

    Απαιτούμενα δικαιολογητικά για την έκδοση βιβλιαρίου εργασίας ανηλίκων:
    α. Απλή αίτηση 
    β. Δύο (2) φωτογραφίες παντός τύπου,
    γ. Φωτοαντίγραφο της αστυνομικής ταυτότητας ή πιστοποιητικό γέννησης ή οποιουδήποτε άλλο δημόσιο έγγραφο που βεβαιώνει τα στοιχεία ταυτότητας και οικογενειακής κατάστασης του ανηλίκου,
    δ. Υπεύθυνη δήλωση του εργοδότη ότι προτίθεται να απασχολήσει τον ανήλικο στην επιχείρηση του με συγκεκριμένη ειδικότητα, εφόσον εκδώσει βιβλιάριο εργασίας και ότι δεν θα τον απασχολήσει σε βαριές, επικίνδυνες και ανθυγιεινές εργασίες καθώς και κατά νυκτερινές ώρες (22:00 - 06:00)

    7. ΑΔΕΙΑ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Β.Δ. 748/66 )
    Αίτηση του εργοδότη (εις διπλούν) που συνοδεύεται από πίνακα, στον οποίο αναγράφονται το ονοματεπώνυμο, η ειδικότητα, το ωράριο εργασίας, ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων που πρόκειται να απασχοληθούν τη συγκεκριμένη Κυριακή και η αναπληρωματική ημέρα ανάπαυσης που θα χορηγηθεί την εβδομάδα που ακολουθεί, εφόσον η εργασία υπερβαίνει τις 5 ώρες. (Δεν ισχύει για τις επιχειρήσεις για τις οποίες επιτρέπεται η απασχόληση κατά Κυριακές και αργίες)

    8. ΥΠΕΡΩΡΙΑΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ - ΒΙΒΛΙΟ ΥΠΕΡΩΡΙΩΝ ( άρθρο 9 παρ. 1 περ. β' του Π.Δ. 27/6-4/7/1932, άρθρο 3 παρ. 1 του Ν.Δ. 515/1970, άρθρο 13 του Ν. 3846/2010, άρ 80 παρ. 1 Στ΄ του Ν. 4144/2013, αρ. 14 του Ν.4225/2014, αρθ. 55 ν.4310/2014)
    Με τη δημοσίευση στο ΦΕΚ, του Ν. 4310/2014 (ΦΕΚ 258 Α΄8-12-2014) επανέρχεται και ισχύει ξανά, η διάταξη του άρ. 80 του Ν.4144/2013, για το ειδικό βιβλίο υπερωριών.

    Συνεπώς από 8/12/2014 και μετά, παύει η καταχώρηση των υπερωριών στο Ειδικό Βιβλίο τροποποίησης ωραρίου και υπερωριών, το οποίο καταργήθηκε και θα καταχωρούνται πλέον σε αθεώρητο  βιβλίο υπερωριών όπως προβλεπόταν στο Ν.4144/2013.

    Στο εν λόγω βιβλίο, το οποίο ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις, καταχωρούνται μόνο οι νόμιμες υπερωρίες (όχι η υπερεργασία), πριν την έναρξη πραγματοποίησής τους και θα πρέπει να υπάρχει υποχρεωτικά η υπογραφή του εργαζόμενου.
    Επισημαίνεται ότι για την πραγματοποίηση υπερωριών δεν απαιτείται έγκριση της επιθεώρησης εργασίας. Αρκεί η καταχώρησή τους στο βιβλίο τροποποίησης ωραρίου και υπερωριών. Υπερωρία η οποία δεν έχει καταχωρηθεί στο βιβλίο, θεωρείται παράνομη (κατ’ εξαίρεση υπερωρία) και αμείβεται με την ανάλογη προσαύξηση, πέραν των πιθανών διοικητικών κυρώσεων για τη μη καταχώρηση.

    Ο εργοδότης υποχρεούται να γνωστοποιεί στο ΣΕΠΕ ηλεκτρονικά, στο πληροφοριακό σύστημα  «ΕΡΓΑΝΗ», εντός του πρώτου δεκαπενθημέρου κάθε μήνα, το σύνολο των νομίμων, υπερωριών, που πραγματοποιήθηκαν, ανά εργαζόμενο, κατά τον προηγούμενο μήνα. Η υποβολή - γνωστοποίηση, γίνεται με τη συμπλήρωση του εντύπου Ε8  σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 80 παρ. 1 Στ΄ του Ν. 4144/2013 (ΦΕΚ Α΄/88), όπως αντικαταστάθηκε και ισχύει με την παρ. 2 περ. 1.ΣΤ. του άρθρου 14 του Ν. 4225/2014 (ΦΕΚ Α΄ 2)

    Σημαντική σημείωση
    Με το άρθρο 36 του Ν.4488/2017 (ΦΕΚ Α' 137/13-9-2017), το οποίο αντικατέστησε την παρ. 1 του άρθρου 80 του ν. 4144/2013 προβλέπεται ότι ο εργοδότης υποχρεούται να καταχωρεί στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ» κάθε αλλαγή ή τροποποίηση του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας των εργαζομένων, το αργότερο έως και την ημέρα αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας, και σε κάθε περίπτωση πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζομένους, καθώς και την υπερεργασία και τη νόμιμη κατά την ισχύουσα νομοθεσία υπερωριακή απασχόληση πριν την έναρξη πραγματοποίησής της.
    Στο ίδιο άρθρο προβλέπεται ότι τα παραπάνω θα ισχύσουν μετά την έκδοση  απόφασης του Υπουργού Εργασίας, όπου θα καθορίζεται η διαδικασία καταχώρισης, τα στοιχεία που γνωστοποιούνται και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.
    Συνεπώς μέχρι την έκδοση της σχετικής απόφασης συνεχίζουν να τηρούνται τα προβλεπόμενα πριν την δημοσίευση του Ν4488/2017.

    9. ΒΙΒΛΙΟ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ ΔΕΛΤΙΩΝ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ (άρθρο 33 του Ν. 1836/89, ΦΕΚ 79/Α΄/14-3-1989, Υ.Α. 1801/1989 (Β΄ 569΄). 

    Για τους απασχολούμενους στα οικοδομικά και τεχνικά έργα πρέπει να τηρείται Βιβλίο Ημερησίων Δελτίων απασχολουμένου προσωπικού, το οποίο αντικαθιστά την κατάθεση και ανάρτηση του πίνακα προσωπικού ωρών εργασίας και εβδομαδιαίας ανάπαυσης.
    Δεν υποχρεούνται στην τήρηση του εν λόγω βιβλίου οι εργοδότες-ιδιοκτήτες για μικροεπισκευές των κατοικιών τους, όταν δεν απαιτείται άδεια οικοδομικών εργασιών και εφόσον δεν απασχολούν περισσότερους του ενός εργαζόμενους (Υ.Α. 1801/89, παρ. 1α,6). Επίσης, για εργασίες σε ασκεπή χώρο και έως τα μπετά.
    Από 12/11/2012 σύμφωνα με το Ν.4093/2012,  καταργείται η θεώρηση του Βιβλίου Ημερήσιων Δελτίων Απασχολούμενου Προσωπικού οικοδομικών εργασιών και τεχνικών έργων από την επιθεώρηση εργασίας. (τηρείται αθεώρητο)

    Σημαντική σημείωση
    Με το άρθρο 37 του Ν.4488/2017 (ΦΕΚ Α' 137/13-9-2017), το οποίο αντικατέστησε άρθρο 33 του ν. 1836/1989 (Α΄ 79)  προβλέπεται ότι ο εργοδότης που εκτελεί οικοδοµική εργασία ή τεχνικό έργο, υποχρεούται να αναγγέλλει ηλεκτρονικά στο Ολοκληρωµένο Πληροφοριακό Σύστηµα του ΣΕΠΕ (ΟΠΣ ΣΕΠΕ) το απασχολούµενο προσωπικό, πριν από την έναρξη κάθε ηµερήσιας απασχόλησης. Σε περίπτωση µη συµµόρφωσης µε τα ανωτέρω επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 1 της υ.α. 27397/122/2013 (B΄ 2062).
    Η ισχύς αρχίζει από την έκδοση της απόφασης του Υπουργού Εργασίας, όπου θα  καθορίζεται η διαδικασία της αναγγελίας, τα στοιχεία που περιλαµβάνει, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτοµέρεια για την εφαρµογή της διάταξης αυτης.
    Συνεπώς μέχρι την έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, θα πρέπει να συνεχιστεί η χειρόγραφη τήρηση του βιβλίου απασχόλησης προσωπικού στα οικοδομικά και τεχνικά έργα.

    10. ΒΕΒΑΙΩΣΗ ΠΡΟΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΟΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ (άρθρο 27 Π.Δ. 1156/1977). 
    Απαιτούμενα δικαιολογητικά:
    α. Έγγραφο του εργοδότη τιτλοφορούμενο ως «Πιστοποιητικό ή Βεβαίωση Προϋπηρεσίας» (τουλάχιστον εις διπλούν), όπου αναγράφονται το ονοματεπώνυμο και η ειδικότητα του εργαζόμενου και το χρονικό διάστημα απασχόλησής του στην επιχείρηση του πιστοποιούντος εργοδότη,
    β. Ένσημα του Ι.Κ.Α. της αναγραφόμενης χρονικής περιόδου εργασίας,
    γ. Φωτοαντίγραφο πίνακα προσωπικού και ωρών εργασίας ή ατομικής σύμβασης εργασίας ή αναγγελίας πρόσληψης/οικειοθελούς αποχώρησης ή καταγγελίας συμβάσεως στον Ο.Α.Ε.Δ., από τα οποία προκύπτει το αληθές του περιεχομένου της βεβαιώσεως ως προς την ειδικότητα του εργαζομένου. Άλλως, εν περιπτώσει ελλείψεως των ανωτέρω, ένορκη βεβαίωση μαρτύρων στο Ειρηνοδικείο,
    δ. Γνωμάτευση και θεώρηση της βεβαιώσεως (όπου απαιτείται), από τις κατά τόπους επαγγελματικές οργανώσεις για την απόκτηση άδειας επαγγέλματος για συγκεκριμένες και μόνο ειδικότητες εργαζομένων
    ε. Σε λοιπές περιπτώσεις (κυρίως διαγωνισμών Α.Σ.Ε.Π., προκηρύξεις κλπ), βεβαίωση προϋπηρεσίας θεωρείται από την οικεία Επιθεώρηση Εργασίας μόνο εφόσον τούτο αναγράφεται ρητά στη συγκεκριμένη προκήρυξη και μόνο κατόπιν προσκομίσεως φωτοαντιγράφου της σχετικής προκήρυξης, που απαιτεί τέτοια θεώρηση.

    11. ΒΙΒΛΙΟ  ΑΔΕΙΩΝ (Άρθρο 4 παρ. 3 του Α.Ν. 539/45, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 6 του Ν. 3762/09, Ν.4254/2014 ΙΑ 5 παρ. 2.)

    Κάθε εργοδότης οφείλει να τηρεί ειδικό βιβλίο αδειών, (αθεώρητο από το ΣΕΠΕ) το οποίο μπορεί να είναι και σε μορφή μηχανογραφημένων σελίδων.
    Ο εργοδότης υποχρεούται να γνωστοποιεί ηλεκτρονικά στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ», εντός του μηνός Ιανουαρίου, στοιχεία των εργαζομένων που έλαβαν την ετήσια άδεια και το επίδομα αδείας κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.

    12. ΚΑΤΑΤΜΗΣΗ ΑΔΕΙΑΣ (άρθρο 8 του Ν. 549/1977 που κύρωσε το άρθρο 7 της από 26.1.1977 ΕΓΣΣΕ και άρθρο 6 του Ν.3846/2010).

    Επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση, η κατάτμηση του χρόνου αδείας εντός του αυτού ημερολογιακού έτους σε δύο περιόδους, εξαιτίας ιδιαίτερα σοβαρής ή επείγουσας ανάγκης της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης και μετά από έγκριση της οικείας Επιθεώρησης Εργασίας.
    Σε κάθε περίπτωση η πρώτη περίοδος της αδείας δεν μπορεί να περιλαμβάνει λιγότερες των έξι (6) εργασίμων ημερών επί εξαημέρου εβδομαδιαίας εργασίας και των πέντε (5) εργασίμων ημερών επί πενθημέρου ή προκειμένου περί ανηλίκων των δώδεκα (12) εργασίμων ημερών.
    Η κατάτμηση του χρόνου αδείας επιτρέπεται και σε περισσότερες των δύο περιόδων, από τις οποίες η μία πρέπει να περιλαμβάνει τουλάχιστον δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες επί εξαημέρου εβδομαδιαίας εργασίας και δέκα (10) εργάσιμες ημέρες, επί πενθημέρου, ή προκειμένου περί ανηλίκων δώδεκα (12) εργάσιμες ημέρες, μετά από έγγραφη αίτηση του μισθωτού προς τον εργοδότη. Η αίτηση αυτή για την οποία δεν απαιτείται έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία του ΣΕΠΕ, διατηρείται στην επιχείρηση επί πέντε (5) έτη και πρέπει να είναι στη διάθεση των Επιθεωρητών Εργασίας.

    Από 12/11/2012 σύμφωνα με το Ν.4093/2012 επέρχονται οι παρακάτω αλλαγές:
    Ειδικά, σε περιπτώσεις επιχειρήσεων που απασχολούν τακτικό και εποχικό προσωπικό και παρουσιάζουν ιδιαίτερη σώρευση εργασίας που οφείλεται στο είδος ή στο αντικείμενο εργασιών τους, σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο του έτους, για το τακτικό προσωπικό, ο εργοδότης δύναται να χορηγεί το τμήμα της αδείας των 10 εργασίμων ημερών επί πενθημέρου ή 12 επί εξαημέρου, οποτεδήποτε εντός του ημερολογιακού έτους.
    Η αίτηση αυτή του εργαζόμενου καθώς και η απόφαση του εργοδότη δεν απαιτούν έγκριση από την αρμόδια υπηρεσία του ΣΕΠΕ, διατηρούνται στην επιχείρηση επί πέντε (5) έτη και είναι στη διάθεση των Επιθεωρητών Εργασίας.

    13. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΙ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ (άρθρα 8 και 28 Π.Δ. 106/2007).

    Ισχύει πλέον το άρθρο 8 του Π.Δ. 106/2007 (ΦΕΚ 135/Α’/21-6-07) για τη χορήγηση βεβαίωσης εγγραφής στους πολίτες της Ένωσης που πρόκειται να διαμείνουν στην Ελλάδα για χρονικό διάστημα άνω των τριών μηνών από τις αστυνομικές αρχές του τόπου κατοικίας τους, στις οποίες οφείλουν να προσκομίζουν μεταξύ άλλων : (α) ακριβές φωτοαντίγραφο ισχύοντος δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου και (β) βεβαίωση πρόσληψης από τον εργοδότη (με βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής του) ή άλλο έγγραφο από το οποίο να προκύπτει απασχόληση σε μισθωτή δραστηριότητα.

    14. ΔΙΑΘΕΣΙΜΟΤΗΤΑ ΜΙΣΘΩΤΩΝ (άρθρο 10 του Ν. 3198/1955 και άρθρο 4 του Ν. 3846/2010)

    Οι επιχειρήσεις και εκμεταλλεύσεις, αν έχει περιορισθεί η οικονομική τους δραστηριότητα μπορούν αντί της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, να θέτουν εγγράφως σε διαθεσιμότητα τους μισθωτούς τους, η οποία δεν μπορεί να υπερβεί συνολικά τους τρεις (3) μήνες ετησίως, μόνο εφόσον προηγουμένως προβούν σε διαβούλευση με τους νομίμους εκπροσώπους των εργαζομένων σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ. 240/2000 (ΦΕΚ 252 Α') και του Ν. 1767/1988 (ΦΕΚ 63 Α'). Αν στην επιχείρηση δεν υπάρχουν εκπρόσωποι εργαζομένων η ενημέρωση και η διαβούλευση γίνεται με το σύνολο των εργαζομένων. Η ενημέρωση μπορεί να γίνει με εφάπαξ ανακοίνωση σε εμφανές και προσιτό σημείο της επιχείρησης. Η διαβούλευση πραγματοποιείται σε τόπο και χρόνο που ορίζει ο εργοδότης. Ο εργοδότης υποχρεούται να γνωστοποιεί στια οικείες Υπηρεσίες του ΣΕΠΕ, του ΙΚΑ και του ΟΑΕΔ με οποιονδήποτε τρόπο τη σχετική δήλωση περί διαθεσιμότητας, μέρους ή του συνόλου του προσωπικού του.


    15. ΛΥΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΟΥ

    α) Καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου (απόλυση) με ή χωρίς προειδοποίηση (Ν.3198/55 - Ν.4093/2012 παρ. ΙΑ.13 - Υ.Α. 5072/6/25-02-2013, 28153/126/28−08−2013, 29502/85/8-9-2014, Ν.4488/2017/ΦΕΚ Α' 137/13-9-2017).
    Ο εργοδότης υποχρεούται να συμπληρώσει και να υποβάλλει  ηλεκτρονικά στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εντός 4 εργάσιμων ημερών, το έντυπο Ε6.
    Αφού, αρχικά, συμπληρώσει την ηλεκτρονική φόρμα του εντύπου Ε6, την εκτυπώνει και ακολούθως, αφού τεθούν οι υπογραφές ιδιοχείρως του εργοδότη και του εργαζομένου, ο εργοδότης ολοκληρώνει την ηλεκτρονική υποβολή επισυνάπτοντας το αρχείο του ηλεκτρονικά σαρωμένου εντύπου με τις προαναφερθείσες υπογραφές.
    Σε περίπτωση μη υπογραφής του εντύπου Ε6 από τον εργαζόμενο, ο εργοδότης επισυνάπτει το αρχείο της ηλεκτρονικά σαρωμένης έκθεσης επίδοσης του δικαστικού επιμελητή.  

    β) Αναγγελία οικιοθελούς αποχώρησης (Ν.3996/2011 αρθ. 65 - Υ.Α. 5072/6/ΦΕΚ 449/Β/25-2-2013 Υ.Α. 5072/6/25-02-2013,  28153/126/28−08−2013,  29502/85/8-9-2014,  Ν.4488/2017/ΦΕΚ Α' 137/13-9-2017).

    Ηλεκτρονική υποβολή του εντύπου Ε5, εντός 4 εργάσιμων  ημερών. Η επισύναψη του αρχείου του ηλεκτρονικά σαρωμένου εντύπου με την υπογραφή του εργαζομένου είναι υποχρεωτική.
    Σε περίπτωση μη υπογραφής του εντύπου Ε5 από τον εργαζόμενο, ο εργοδότης επισυνάπτει το αρχείο της ηλεκτρονικά σαρωμένης έκθεσης επίδοσης του δικαστικού επιμελητή. Η προθεσμία επίδοσης του εγγράφου ορίζεται σε 4 εργάσιμες ημέρες από την οικιοθελή αποχώρηση του εργαζόμενου και η αναγγελία στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ πραγματοποιείται την επόμενη εργάσιμη ημέρα από την επίδοση.
    γ)  Λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου ή έργου (Ν.4093/2012 παρ. ΙΑ.13 - Υ.Α. 5072/6/ΦΕΚ 449/Β/25-2-2013 - Υ.Α. 5072/6/25-02-2013, 28153/126/28−08−2013, 29502/85/8-9-2014, Ν.4488/2017/ΦΕΚ Α' 137/13-9-2017).

    Ηλεκτρονική υποβολή του εντύπου Ε7: Βεβαίωση − Δήλωση εργοδότη για συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή έργου, εντός 4 εργασίμων ημερών.

    δ) Καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου (απόλυση) σε έγκυο ή μητέρα κατά το διάστημα της προστασίας από απόλυση (Ν.3198/55 –αρ. 15  Ν.1483/1984 - Ν.4093/2012 παρ. ΙΑ.13 - Υ.Α. 5072/6/25-02-2013, 28153/126/28−08−2013, 29502/85/8-9-2014).

    Σε περίπτωση καταγγελίας της σύμβασης εργασίας, για σπουδαίο λόγο, ο εργοδότης οφείλει να αιτιολογήσει γραπτά,  επαρκώς την καταγγελία και να προβεί σε σχετική κοινοποίηση προς την Επιθεώρηση Εργασίας. Επίσης απαιτείται η συμπλήρωση και  υποβολή  ηλεκτρονικά στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ εντός 4 εργάσιμων ημερών, του έντυπου Ε6, με όλες τις  σχετικές διαδικασίες.

     16. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΣΕ (Ν.1876/1990 - άρθρο 37 του Ν.4024/ 2011, Υ.Α. 5072/6/25-02-2013, 28153/126/28−08−2013, 29502/85/8-9-2014). 

    Ηλεκτρονική υποβολή του εντύπου Ε10 στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ.  Υποβάλλεται υποχρεωτικά σαρωμένο ως συνημμένο, το σώμα της Επιχειρησιακής Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας και τυχόν παραρτήματα ή/και πίνακες αυτής, αφού έχουν τεθεί όλες οι απαραίτητες υπογραφές των αντισυμβαλλομένων μερών. Προθεσμίες για την υποβολή δεν έχουν τεθεί. Η ισχύ της σύμβασης αρχίζει από την  συμφωνηθείσα ημερομηνία. 

    17. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (Ν.1767/1988, Ν.2874/2000, Ν.3852/2010 άρ.186, Ν. 3996/2011 άρ.2 ια)

    Κατάθεση από τις υπόχρεες επιχειρήσεις, του κανονισμού στις  αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Εργασίας, για κύρωση (για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις αρμόδιο είναι το ΣΕΠΕ)


    18. ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ (άρθρο 7 παρ. 1 περ. ιδ' του Ν. 2639/98, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 9 περ. ιδ' του Ν. 3846/2010, Ν. 4144/13 άρ. 23).

    Ο εργοδότης υποχρεούται να παρίσταται κατά τη διαδικασία επίλυσης των αναφυόμενων ατομικών ή συλλογικών διαφορών εργασίας είτε αυτοπροσώπως είτε μέσω τον νομίμου εκπροσώπου του ή άλλου εξουσιοδοτημένου τρίτου. Σε περίπτωση κατά την οποία ο εργοδότης δεν παρασταθεί, επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις.

    ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ
    Μετά την ηλεκτρονική υποβολή των εντύπων σε πολλές περιπτώσεις δεν μπορούν να γίνουν διορθώσεις.   Αν κρίνεται  αναγκαίο, μπορεί να γίνει γνωστοποίηση του λάθους και διόρθωση αυτού, με χειρόγραφη κατάθεση εγγράφου στις υπηρεσίες του ΣΕΠΕ.  

    14 Σεπ 2017

    Ν.4488/2017. Τι θα ισχύσει άμεσα στα εργασιακά και τι όχι.

    Ν.4488/2017. Τι θα ισχύσει άμεσα στα εργασιακά και τι όχι.
    Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α' 137/13-9-2017 ο νόμος 4488/2017 "Συνταξιοδοτικές ρυθμίσεις Δημοσίου και λοιπές ασφαλιστικές διατάξεις, ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων, δικαιώματα ατόμων με αναπηρίες και άλλες διατάξεις."

    Ας δούμε ποιες διατάξεις που αναφέρονται στα εργασιακά, έχουν άμεση εφαρμογή (από 13/9/2017) και ποιες θα ισχύσουν μετά την έκδοση των σχετικών υπουργικών αποφάσεων, όπως προβλέπεται στο νόμο.

    Διατάξεις που έχουν ισχύ από 13/9/2017

    Άρθρο 38
    Ηλεκτρονική αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης µισθωτού
    1. Ο εργοδότης υποχρεούται να αναγγέλλει, µε ηλεκτρονική υποβολή των σχετικών εντύπων που προβλέπονται στην υ.α. 29502/2014 (Β΄ 2390) στο πληροφοριακό σύστηµα του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «ΕΡΓΑΝΗ», κάθε περίπτωση οικειοθελούς αποχώρησης µισθωτού ή καταγγελίας σύµβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης σύµβασης εργασίας ορισµένου χρόνου ή έργου το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιµες ηµέρες από την ηµέρα αποχώρησης του µισθωτού ή καταγγελίας της σύµβασης εργασίας αορίστου χρόνου ή λήξης της σύµβασης εργασίας ορισµένου χρόνου ή έργου, αντίστοιχα.

    2. Η αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης του µισθωτού θα πρέπει να συνοδεύεται υποχρεωτικά είτε από ηλεκτρονικά σαρωµένο έντυπο υπογεγραµµένο από τον εργοδότη και τον εργαζόµενο είτε από εξώδικη δήλωση του εργοδότη προς τον εργαζόµενο, µε την οποία τον ενηµερώνει ότι έχει χωρήσει οικειοθελής αποχώρησή του και ότι αυτή θα αναγγελθεί στο πληροφοριακό σύστηµα «ΕΡΓΑΝΗ». Στην τελευταία περίπτωση, η εξώδικη δήλωση του εργοδότη επιδίδεται στον εργαζόµενο το αργότερο τέσσερις (4) εργάσιµες ηµέρες από την οικειοθελή του αποχώρηση και η αναγγελία γίνεται την επόµενη εργάσιµη ηµέρα από την επίδοση της εξώδικης δήλωσης. Αν ο εργοδότης δεν τηρήσει εµπρόθεσµα τις υποχρεώσεις αναγγελίας οικειοθελούς αποχώρησης, συµπεριλαµβανοµένης της υποβολής των συνοδευτικών εγγράφων της παρούσας, η σύµβαση εργασίας θεωρείται ότι λύθηκε µε άτακτη καταγγελία του εργοδότη.

    Από τα παραπάνω, προκύπτει ότι, ενώ ο τίτλος του άρθρου αναφέρεται μόνο στην αναγγελία οικειοθελούς αποχώρησης, η προθεσμία αναγγελίας των τεσσάρων (4) ημερών (εργάσιμων), ισχύει τόσο για την καταγγελία σύμβασης αορίστου χρόνου, όσο και την δήλωση λήξης της σύμβασης ορισμένου χρόνου.

    Άρθρο 31 
    Τροποποιήσεις του άρθρου 2 του ν. 3996/2011

    1. Στo τέλος της περίπτωσης α΄ της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 3996/2011 (Α΄ 170) προστίθενται εδάφια ως εξής:
    «Ειδικά, κατά τη διενέργεια ελέγχου, σύµφωνα µε τις υποπεριπτώσεις αα΄, ββ΄, γγ΄ και δδ΄, οι ευρισκόµενοι στο χώρο εργασίας υποχρεούνται να επιδεικνύουν την αστυνοµική τους ταυτότητα ή άλλο αποδεικτικό της ταυτοπροσωπίας έγγραφο, εφόσον τους ζητηθεί από τους διενεργούντες τον έλεγχο Επιθεωρητές Εργασίας. Στον εργοδότη που αρνείται την κατά τα προηγούµενα εδάφια είσοδο και πρόσβαση ή την παροχή των ως άνω στοιχείων ή πληροφοριών ή παρέχει ανακριβείς πληροφορίες ή στοιχεία επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις της υποπαραγράφου 1Α του άρθρου 24.»

    2. Το τελευταίο εδάφιο της περίπτωσης δ΄ της παρ. 2 του άρθρου 2 του ν. 3996/2011 αντικαθίσταται ως εξής:
    «Στον εργοδότη ή οποιονδήποτε τρίτο αρνείται την κατά τα προηγούµενα εδάφια είσοδο και πρόσβαση ή την παροχή στοιχείων ή πληροφοριών ή παρέχει ανακριβείς πληροφορίες ή στοιχεία επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις της υποπαραγράφου 1Α του άρθρου 24.»

    Από τα παραπάνω προκύπτει ότι, για τα ελεγκτικά όργανα, έχει την ίδια βαρύτητα και αντιμετώπιση, η παρεμπόδιση του ελέγχου ή η άρνηση παροχής πληροφοριών κλπ. που προέρχεται από τον εργοδότη ή από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο στην επιχείρηση.

    Άρθρο 35 
    Τροποποίηση του άρθρου 15 του ν. 4144/2013
    Στην παρ. 2 του άρθρου 15 του ν. 4144/2013 προστίθεται τρίτο εδάφιο ως εξής:
    «Αν από τη σχετική έκθεση διαπιστώνεται η µη αναγραφή εργαζοµένου στον ισχύοντα πίνακα προσωπικού, σύµφωνα µε το άρθρο 16 του ν. 2874/2000 (Α΄ 286), επιβάλλονται άνευ ετέρου από τον Προϊστάµενο του κατά τόπο αρµόδιου Τµήµατος Επιθεώρησης Εργασακών Σχέσεων του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 1 της υ.α. 27397/122/2013 (B΄2062).»

    Το άρθρο αναφέρεται σε διαδικασίες ελέγχου από την Οικονομική Αστυνομία και την επιβολή των σχετικών κυρώσεων σε περιπτώσεις αδήλωτων εργαζομένων.  Ενώ μέχρι σήμερα η Επιθεώρηση Εργασίας, αφού δεν διαπίστωνε η ίδια την παράβαση, δεν μπορούσε να επιβάλλει άμεσα πρόστιμο (10.500 €) μετά την κοινοποίηση προς αυτήν της έκθεσης ελέγχου από την Οικονομική Αστυνομία, αυτό πλέον καταργείται από 13/9/2017. Το ΣΕΠΕ, μετά την παραλαβή της έκθεσης ελέγχου θα προβαίνει χωρίς άλλες ενέργειες, στη επιβολή του προστίμου που προβλέπεται για αδήλωτο εργαζόμενο.


    Άρθρο 32 
    Τροποποίηση του άρθρου 23 του ν. 3996/2011

    (Γίνεται αναφορά στο είδος και εύρος κυρώσεων, στο πλαίσια της ελεγκτικής και κατασταλτικής δράσης του το Σ.ΕΠ.Ε.)

    Η περπτωση α΄ της παρ. 3 του άρθρου 23 του ν. 3996/2011 αντικαθίσταται ως εξής:
    «3.α. Αν κρίνει ότι υπάρχουν παραβάσεις που εγκυµονούν άµεσο ή σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των εργαζοµένων, διακόπτει προσωρινά τη λειτουργία της επιχείρησης ή εκµετάλλευσης ή τµήµατός της ή στοιχείου του εξοπλισµού της, για χρονικό διάστηµα µέχρι της πλήρους συµµόρφωσης του εργοδότη και της άρσης των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν. Αν η επιχείρηση, µετά την προσωρινή διακοπή ή την επιβολή άλλων διοικητικών κυρώσεων, εξακολουθεί να παραβαίνει συστηµατικά τις διατάξεις της νοµοθεσίας µε άµεσο ή σοβαρό κίνδυνο για τους εργαζόµενους εισηγείται στον Υπουργό Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης την οριστική διακοπή της λειτουργίας της.»

    Άρθρο 33 
    Τροποποίηση του άρθρου 24 του ν. 3996/2011

    (Αναφέρεται στις διοικητικές κυρώσεις (πρόστιμα) σε περίπτωση παραβίασης διατάξεων της εργατικής νομοθεσίας)

    Η υποπαράγραφος 1Β του άρθρου 24 του ν. 3996/2011 αντικαθίσταται ως εξής:
    «Β.α. Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριµένης παραγωγικής διαδικασίας ή τµήµατος ή τµηµάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκµετάλλευσης για χρονικό διάστηµα µέχρι τριών (3) ηµερών, εφόσον επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη τρεις (3) πράξεις επιβολής προστίµου για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που χαρακτηρζοντα, σύµφωνα µε την υα. 2063/Δ1632/2011 (Β΄ 266), ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε τρεις (3) διενεργούµενους ελέγχους σε διαφορετικές ηµεροµηνίες, µέσα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών.
    β. Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριμένης παραγωγικής διαδικασίας ή τµήµατος ή τµηµάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκμετάλλευσης για χρονικό διάστηµα τεσσάρων (4) µέχρι πέντε (5) ηµερών, εφόσον επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη τέσσερις (4) ή περισσότερες πράξεις επιβολής προστίµου για παραβάσεις της εργατικής νομοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύµφωνα µε την υ.α. 2063/Δ1632/2011, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε τέσσερις (4) διενεργούµενους ελέγχους σε διαφορετικές ηµεροµηνίες, µέσα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών.
    γ. Προσωρινή διακοπή της λειτουργίας συγκεκριµένης παραγωγικής διαδικασίας ή τµήµατος ή τµηµάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκµετάλλευσης για χρονικό διάστηµα µέχρι τριών (3) ηµερών, εφόσον επιβληθούν σε βάρος του εργοδότη δύο (2) ή περισσότερες πράξεις επιβολής προστίµου για αδήλωτη εργασία και οι οποίες διαπιστώνονται αθροιστικά σε δύο (2) διενεργούµενους ελέγχους σε διαφορετικές ηµεροµηνίες, µέσα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών. Σε περιπτώσεις που η επιχείρηση διατηρεί τµήµατα, εκµεταλλεύσεις ή υποκαταστήµατα σε διαφορετικούς τόπους, το µέτρο της προσωρινής διακοπής λειτουργίας λαµβάνεται για το αντίστοιχο τµήµα ή εκµετάλλευση ή υποκατάστηµα, του τελευταίου χρονολογικά διενεργούντος ελέγχου που επισύρει πράξη επιβολής προστίµου «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας.
    Οι κυρώσεις των περιπτώσεων α΄ έως γ΄ επιβάλλονται µε αιτιολογηµένη πράξη του Ειδικού Επιθεωρητή ή µε αιτιολογηµένη πράξη του Διευθυντή της αρµόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης του ΣΕΠΕ, ύστερα από αιτιολογηµένη εισήγηση του αρµόδιου Επιθεωρητή Εργασίας.
    Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ύστερα από αιτιολογηµένη εισήγηση του Διευθυντή της αρµόδιας Περιφερειακής Διεύθυνσης Επιθεώρησης του ΣΕΠΕ, µπορεί να επιβληθεί στον εργοδότη προσωρινή διακοπή για διάστηµα µεγαλύτερο από πέντε (5) ηµέρες ή και οριστική διακοπή της λειτουργίας συγκεκριµένης παραγωγικής διαδικασίας ή τµήµατος ή τµηµάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκµετάλλευσης.
    Όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις της περίπτωσης α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 23, δεν απαιτείται πρόσκληση για παροχή εξηγήσεων. Η διακοπή επιβάλλεται από τον Ειδικό Επιθεωρητή ή τον αρµόδιο Επιθεωρητή Εργασίας που διενεργεί τον έλεγχο, ύστερα από αιτιολογηµένη καταγραφή στο δελτίο ελέγχου των παραβάσεων, που κατά την κρίση τους συνιστούν άµεσο ή σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και υγεία των εργαζοµένων.
    Η εκτέλεση της διοικητικής κύρωσης της προσωρινής ή οριστικής διακοπής γίνεται από την αρµόδια αστυνοµική αρχή.
    Ο χρόνος προσωρινής ή οριστικής διακοπής λογίζεται ως κανονικός χρόνος εργασίας ως προς όλα τα δικαιώµατα των εργαζοµένων.»

    Άρθρο 34
    Τροποποίηση του άρθρου 28 του ν. 3996/2011

    Στην παρ. 1 του άρθρου 28 του ν. 3996/2011 προστίθεται δεύτερο εδάφιο ως εξής:
    «Με τις ίδιες ποινές τιµωρείται και ο εργοδότης που παραβιάζει την πράξη ή την απόφαση περί προσωρινής ή οριστικής διακοπής λειτουργίας της συγκεκριµένης παραγωγικής διαδικασίας ή τµήµατος ή τµηµάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκµμετάλλευσης ή στοιχείου του εξοπλισµού της, που του έχει επιβληθεί ως διοικητική κύρωση για παραβιάσεις της εργατικής νοµοθεσίας.»

    Το άρθρο αναφέρεται στις ποινικές κυρώσεις κατά των εργοδοτών που παραβιάζουν πράξεις ή  αποφάσεις περί προσωρινής ή οριστικής διακοπής λειτουργίας επιχείρησης, συμπληρώνοντας σχετική διάταξη του Ν.3996/2011 η οποία προβλέπει ποινή φυλάκισης τουλάχιστον έξι μηνών ή  χρηματική ποινή τουλάχιστον εννιακοσίων (900) ευρώ ή και τις δύο αυτές ποινές

    Άρθρο 39
    Αποκλεισµός από δηµόσιες συµβάσεις και χρηµατοδοτήσεις λόγω παραβάσεων
    της εργατικής νοµοθεσίας
    Α) 1. Στην παρ. 2 του άρθρου 73 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147) µετά την περίπτωση β΄ προστίθεται περίπτωση γ΄ ως εξής:
    «γ) γνωρίζει ή µπορεί να αποδείξει µε τα κατάλληλα µέσα ότι έχουν επιβληθεί σε βάρος του οικονοµικού φορέα, µέσα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών πριν από την ηµεροµηνία λήξης της προθεσµίας υποβολής προσφοράς ή αίτησης συµµετοχής: αα) τρεις (3) πράξεις επιβολής προστίµου από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύµφωνα µε την υ.α. 2063/Δ1632/2011 (Β΄ 266), όπως εκάστοτε ισχύει, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από τρεις (3) διενεργηθέντες ελέγχους, ή ββ) δύο (2) πράξεις επιβολής προστίµου από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που αφορούν την αδήλωτη εργασία, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από δύο (2) διενεργηθέντες ελέγχους. Οι υπό αα΄ και ββ΄ κυρώσεις πρέπει να έχουν αποκτήσει τελεσίδικη και δεσµευτική ισχύ. Ο λόγος αποκλεισµού δεν εφαρµόζεται όταν η εκτιµώµενη αξία της σύµβασης, χωρίς ΦΠΑ, είναι ίση ή κατώτερη από το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ.»

    2. Στην παρ. 2 του άρθρου 80 του ν. 4412/2016 προστίθεται περίπτωση γ΄ ως εξής:
    «γ) για την περίπτωση γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 73, πιστοποιητικό από τη Διεύθυνση Προγραµµατισµού και Συντονισµού της Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, από το οποίο να προκύπτουν οι πράξεις επιβολής προστίµου που έχουν εκδοθεί σε βάρος του οικονοµικού φορέα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών πριν από την ηµεροµηνία λήξης της προθεσµίας υποβολής προσφοράς ή αίτησης συµµετοχής.»

    3. Στο άρθρο 305 του ν. 4412/2016 προστίθεται παράγραφος 3 ως εξής:
    «3. Ο λόγος αποκλεισµού της περίπτωσης γ΄ της παραγράφου 2 του άρθρου 73 περιλαµβάνεται πάντοτε στους κανόνες και τα κριτήρια της παραγράφου 1.»
    4. Στην παρ. 1 του άρθρου 335 του ν. 4412/2016 προστίθεται τελευταίο εδάφιο ως εξής:
    «Οι αναθέτοντες φορείς επιβάλλουν τον όρο ότι κατά την εκτέλεση της σύµβασης ο ανάδοχος υποχρεούται να τηρεί τις διατάξεις της νοµοθεσίας περί υγείας και ασφάλειας των εργαζοµένων και πρόληψης του επαγγελµατικού κινδύνου.»
    5. Η ισχύς των διατάξεων των παραγράφων 1 έως 4 ξεκινά δύο (2) µήνες µετά τη δηµοσίευση του παρόντος νόµου και δεν καταλαµβάνει διαδικασίες που έχουν ήδη ξεκινήσει, κατά την έννοια των άρθρων 61, 120, 290 και 330 του ν. 4412/2016.
    6. Η παρ. 2 του άρθρου 24 του ν. 3996/2011 (Α΄ 170) καταργείται και οι υπόλοιπες παράγραφοι του άρθρου αναριθµούνται αντίστοιχα.
    Β) Η περίπτωση γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 68 του ν. 3863/2010 (Α΄ 115) αντικαθίσταται ως εξής:
    «γ) Η αναθέτουσα αρχή αποκλείει από τη σύναψη της σύµβασης τις υποψήφιες εταιρείες παροχής υπηρεσιών καθαρισµού ή/και φύλαξης εάν έχουν επιβληθεί σε βάρος τους, µέσα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών πριν από τη λήξη της προθεσµίας υποβολής της προσφοράς, τρεις (3) πράξεις επιβολής προστίµου από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύµφωνα µε την υ.α. 2063/Δ1632/2011 (Β΄ 266), όπως εκάστοτε ισχύει, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά, από τρεις (3) διενεργηθέντες ελέγχους ή δύο (2) πράξεις επιβολής προστίµου από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που αφορούν την αδήλωτη εργασία, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από δύο (2) διενεργηθέντες ελέγχους. Η αναθέτουσα αρχή µπορεί να αποκλείσει από τη σύναψη της σύµβασης τις υποψήφιες εταιρείες παροχής υπηρεσιών καθαρισµού ή/και φύλαξης: αα) οι οποίες έχουν κηρυχθεί έκπτωτες κατ’ εφαρµογή της παραγράφου 7 του παρόντος µέσα σε χρονικό διάστηµα τριών (3) ετών πριν από την ηµεροµηνία λήξης της προθεσµίας υποβολής της προσφοράς ή ββ) στις οποίες έχει επιβληθεί η κύρωση της προσωρινής διακοπής της λειτουργίας συγκεκριµένης παραγωγικής διαδικασίας ή τµήµατος ή τµηµάτων ή του συνόλου της επιχείρησης ή εκµετάλλευσης κατ’ εφαρµογή της παρ. 1Β του άρθρου 24 του ν. 3996/2011 (Α΄ 170) µέσα σε χρονικό διάστηµα τριών (3) ετών πριν από την ηµεροµηνία λήξης της προθεσµίας υποβολής της προσφοράς.»

    Άρθρο 40
    1. Οι δυνητικοί δικαιούχοι αποκλείονται από την ένταξη σε πρόγραµµα ή την υπαγωγή σε καθεστώτα ενίσχυσης, που χρηµατοδοτούνται από ενωσιακούς ή εθνικούς πόρους, εάν έχουν επιβληθεί σε βάρος τους, µέσα σε χρονικό διάστηµα δύο (2) ετών πριν από την ηµεροµηνία λήξης της προθεσµίας υποβολής αίτησης συµµετοχής:
    α) τρεις (3) πράξεις επιβολής προστίµου από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που χαρακτηρίζονται, σύµφωνα µε την υ.α. 2063/Δ1632/2011 (Β΄ 266), όπως εκάστοτε ισχύει, ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από τρεις (3) διενεργηθέντες ελέγχους, ή β) δύο (2) πράξεις επιβολής προστίµου από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας για παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας που αφορούν την αδήλωτη εργασία, οι οποίες προκύπτουν αθροιστικά από δύο (2) διενεργηθέντες ελέγχους.
    Οι υπό α΄ και β΄ κυρώσεις πρέπει να έχουν αποκτήσει τελεσίδικη και δεσµευτική ισχύ.
    2. Ο έλεγχος για την επιβολή των κυρώσεων της παραγράφου 1 πραγµατοποιείται µέσω των πληροφοριακών συστηµάτων των φορέων διαχείρισης και του Σώµατος Επιθεώρησης Εργασίας. Μέχρι τη διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστηµάτων, η οποία διαπιστώνεται µε απόφαση των Υπουργών Οικονοµίας και Ανάπτυξης και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ο δυνητικός δικαιούχος κατά την υποβολή της αίτησης συµµετοχής υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση, στην οποία δηλώνει ότι δεν έχουν επιβληθεί σε βάρος τους οι κυρώσεις της παραγράφου 1.
    3. Οι προσκλήσεις των φορέων διαχείρισης περιέχουν υποχρεωτικά όρους για τη µη ύπαρξη των κυρώσεων της παραγράφου 1, καθώς και για την τήρηση των διατάξεων της νοµοθεσίας περί υγείας και ασφάλειας των εργαζοµένων και πρόληψης του επαγγελµατικού κινδύνου.
    4. Με απόφαση των Υπουργών Οικονοµίας και Ανάπτυξης και Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζονται οι κυρώσεις και η διαδικασία επιβολής τους, στην περίπτωση που τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα του ΣΕΠΕ επιβάλλουν κυρώσεις για παραβάσεις που χαρακτηρίζονται ως «υψηλής» ή «πολύ υψηλής» σοβαρότητας, σύµφωνα µε την υ.α. 2063/Δ1632/2011 (Β΄266), όπως εκάστοτε ισχύει, ή για παραβάσεις που αφορούν την αδήλωτη εργασία µετά την ένταξη σε πρόγραµµα ή την υπαγωγή σε καθεστώτα ενίσχυσης. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται οι διαδικασίες για την επιβεβαίωση της ορθότητας των υπεύθυνων δηλώσεων της παραγράφου 2 και κάθε άλλο συναφές µε την εφαρµογή του παρόντος θέµα.
    5. Η ισχύς του παρόντος αρχίζει από την έκδοση των αποφάσεων των παραγράφων 2 και 4.


    Άρθρο 41
    Τροποποίηση του άρθρου 16 του ν. 2874/2000

    Στο άρθρο 16 του ν. 2874/2000 (Α΄286) προστίθεται παράγραφος 8 ως εξής:
    «8. Ο εργοδότης υποχρεούται να εφοδιάζει τους εργαζόµενους µε αντίγραφο της κατάστασης προσωπικού ή απόσπασµα αυτής όταν απασχολούνται εκτός της έδρας ή του παραρτήµατος της επιχείρησης.»

    Μια τυπική παράβαση που όμως είναι ικανή να επιφέρει τσουχτερά πρόστιμα στις επιχειρήσεις που θα βρεθούν να παραβαίνουν  τη διάταξη αυτή. Παρά το γεγονός ότι τα ελεγκτικά όργανα έχουν τη δυνατότητα να ελέγξουν τον πίνακα προσωπικού από το ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ,  ο εργοδότης δεν απαλλάσσεται της ευθύνης, ακόμη κι αν δεν διαπιστωθούν ουσιαστικές παραβάσεις (πχ τήρηση ωραρίου) κατά τον έλεγχο. Προσοχή λοιπόν στις ειδικότητες που απασχολούνται εκτός της έδρας της επιχείρησης, όπως περιοδεύοντες πωλητές, οδηγοί, τοποθετητές κουφωμάτων, προσωπικό ασφαλείας, προωθητές προϊόντων κλπ

    Άρθρο 42

    Τροποποίηση του άρθρου 4 του π.δ. 240/2006
    Στο άρθρο 4 του π.δ. 240/2006 (Α΄ 252) προστίθεται παράγραφος 5 ως εξής:
    «5. Η ενημέρωση που παρέχει ο εργοδότης και τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων καταγράφονται σε πρακτικό.»


    Άρθρο 43
    Τροποποίηση του άρθρου 5 του π.δ. 240/2006
    Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 5 του π.δ. 240/2006 αντικαθίσταται ως εξής:
    «Οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν, στο κατάλληλο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου του επιπέδου της επιχείρησης ή της εγκατάστασης, να καθορίζουν ελεύθερα και οποτεδήποτε, μέσω γραπτής συμφωνίας, τις πρακτικές λεπτομέρειες ενημέρωσης και διαβούλευσης των εργαζομένων.»

    Άρθρο 44
    Παρένθετη µητρότητα
    1. Στο τέλος της παρ. 1 του άρθρου 6 του ν. 4097/2012 (Α΄ 235) προστίθεται δεύτερο εδάφιο ως εξής:
    «Το ως άνω επίδομα μπορεί να χορηγείται και στις κυοφόρους αυτοαπασχολούμενες γυναίκες, τις τεκμαιρόμενες αυτοαπασχολούμενες μητέρες του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα και στις αυτοαπασχολούμενες γυναίκες που υιοθετούν τέκνο ηλικίας έως δύο ετών.»
    2. Η τεκμαιρόμενη μητέρα του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα που αποκτά τέκνο με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας δικαιούται το μεταγενέθλιο τμήμα της άδειας μητρότητας που ορίζεται από τις διατάξεις του άρθρου 7 της ΕΓΣΣΕ 1993 και του άρθρου 7 της ΕΓΣΣΕ 2000-2001, το οποίο κυρώθηκε με το άρθρο 11 του ν. 2874/2000, καθώς και τις πάσης φύσεως αποδοχές και επιδόματα που συνδέονται με αυτήν, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις που ορίζονται στις επιμέρους καταστατικές διατάξεις του φορέα ασφάλισής της.
    3. Στο άρθρο 142 του ν. 3655/2008 (Α΄ 58) προστίθεται ένατο εδάφιο ως εξής:
    «Την ειδική παροχή προστασίας μητρότητας, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος, δικαιούται και η τεκμαιρόμενη μητέρα του άρθρου 1464 του Αστικού Κώδικα που αποκτά τέκνο με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας.»

    Με το άρθρο αυτό επεκτείνονται οι ευεργετικές διατάξεις για την προστασία της μητρότητας, στις περιπτώσεις της (νόμιμης) παρένθετης μητρότητας, στην κυοφόρο αυταπασχολούμενη γυναίκα, στην τεκμαιρόμενη αυταπασχολούμενη μητέρα και στην αυταπασχολούμενη γυναίκα που υιοθετεί παιδιά μέχρι 2 ετών. Έτσι λοιπόν δικαίωμα για λήψη επιδόματος μητρότητας, όπως ισχύει, έχουν όλες οι προαναφερόμενες κατηγορίες γυναικών, ενώ η τεκμαιρόμενη εργαζόμενη μητέρα, δικαιούται άδεια μητρότητας 63 ημερών, αρχής γενομένης από την ημερομηνία που γεννήθηκε το παιδί καθώς και την ειδική εξάμηνη άδεια μητρότητας, με αποδοχές από τον ΟΑΕΔ.
    Για καλύτερη κατανόηση των παραπάνω παραθέτουμε το άρθρο 1464 του Αστικού Κώδικα

    "Σε περίπτωση τεχνητής γονιμοποίησης, αν η κυοφορία έγινε από άλλη γυναίκα, υπό τους όρους του άρθρου 1458, μητέρα του τέκνου τεκμαίρεται η γυναίκα στην οποία δόθηκε η σχετική δικαστική άδεια.

    Το τεκμήριο αυτό ανατρέπεται, με αγωγή προσβολής της μητρότητας που ασκείται μέσα σε προθεσμία έξι μηνών από τον τοκετό, είτε από την τεκμαιρόμενη μητέρα, είτε από την κυοφόρο γυναίκα, εφόσον αποδειχθεί ότι το τέκνο κατάγεται βιολογικά από την τελευταία. Η προσβολή γίνεται από τη δικαιούμενη γυναίκα
    αυτοπροσώπως ή από ειδικό πληρεξούσιό της ή ύστερα από άδεια του δικαστηρίου, από τον νόμιμο αντιπρόσωπό της.
    Με την αμετάκλητη δικαστική απόφαση που δέχεται την αγωγή το τέκνο έχει αναδρομικά από τη γέννησή του μητέρα τη γυναίκα που το κυοφόρησε."

    Άρθρο 45
    Ειδική γονική άδεια σοβαρών νοσηµάτων των παιδιών

    Στην παρ. 1 του άρθρου 51 του ν. 4075/2012 (Α΄ 89) προστίθεται δεύτερο εδάφιο ως εξής:
    «Η ανωτέρω άδεια χορηγείται, κατά την ως άνω διαδικασία, και στο φυσικό, θετό ή ανάδοχο γονέα παιδιού ηλικίας έως δεκαοκτώ (18) ετών συμπληρωμένων, το οποίο πάσχει από βαριά νοητική στέρηση ή σύνδρομο Down ή αυτισμό.»
    Πρόκειται για ειδική γονική άδεια, διάρκειας δέκα (10) εργάσιμων ημερών κατ’ έτος, με αποδοχές, η οποία επεκτείνεται και στις παραπάνω κατηγορίες γονέων

    Άρθρο 46
    Ειδική προστασία µητέρας λόγω υιοθεσίας και παρένθετης µητρότητας
    Στο άρθρο 15 του ν. 1483/1984 (Α΄ 153) προστίθεται παράγραφος 3 ως εξής:
    «3. Η προστασία έναντι της καταγγελίας της σχέσης εργασίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος άρθρου, ισχύει και για τις εργαζόμενες που υιοθετούν τέκνο ηλικίας έως έξι (6) ετών, με χρονική αφετηρία την τοποθέτηση του τέκνου στην οικογένεια, καθώς και για τις εργαζόμενες που εμπλέκονται στη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας, είτε ως τεκμαιρόμενες μητέρες, με χρονική αφετηρία τη γέννηση του παιδιού, είτε ως κυοφόροι γυναίκες.»

    Το άρθρο αυτό επεκτείνει την απαγόρευση απόλυσης εγκύων γυναικών και μητέρων και στις αναφερόμενες κατηγορίες γυναικών, αναλόγως της περίπτωσης,  τόσο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όσο και για το χρονικό διάστημα δεκαοκτώ (18) μηνών μετά τον τοκετό ή κατά την απουσία για μεγαλύτερο χρόνο, λόγω ασθένειας που οφείλεται στην κύηση ή τον τοκετό, εκτός εάν υπάρχει σπουδαίος λόγος για καταγγελία.

    Άρθρο 47
    Ταχεία εκδίκαση διαφορών για άκυρη απόλυση, µισθούς υπερηµερίας και καθυστερούµενους µισθούς.
    Στο άρθρο 621 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας προστίθεται παράγραφος 3 ως εξής:
    «3. Η συζήτηση των αγωγών και των τακτικών ένδικων μέσων επί των διαφορών για άκυρη απόλυση, μισθούς υπερημερίας και καθυστερούμενους μισθούς προσδιορίζεται υποχρεωτικά μέσα σε εξήντα (60) ημέρες από την κατάθεσή τους. Αν αναβληθεί η συζήτηση, αυτή προσδιορίζεται υποχρεωτικά μέσα σε τριάντα (30) ημέρες. Η απόφαση του δικαστηρίου δημοσιεύεται υποχρεωτικά μέσα σε τριάντα (30) ημέρες από τη συζήτηση της αγωγής ή του τακτικού ένδικου μέσου.»

    Διατάξεις που θα ισχύσουν από την έκδοση υπουργικής απόφασης.

    Άρθρο 36
    Καταχώριση αλλαγής ή τροποποίησης ωραρίου στο πληροφοριακό σύστηµα «ΕΡΓΑΝΗ»
    Η παρ. 1 του άρθρου 80 του ν. 4144/2013 αντικαθίσταται ως εξής:
    «1.α. Ο εργοδότης υποχρεούται να καταχωρεί στο πληροφοριακό σύστηµα του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης «ΕΡΓΑΝΗ» κάθε αλλαγή ή τροποποίηση του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας των εργαζοµένων, το αργότερο έως και την ηµέρα αλλαγής ή τροποποίησης του ωραρίου ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας, και σε κάθε περίπτωση πριν την ανάληψη υπηρεσίας από τους εργαζοµένους, καθώς και την υπερεργασία και τη νόµιµη κατά την ισχύουσα νοµοθεσία υπερωριακή απασχόληση πριν την έναρξη πραγµατοποίησής της.
    β. Αν διαπιστωθεί από τα αρµόδια ελεγκτικά όργανα τροποποίηση ωραρίου εργασίας εργαζοµένου ή υπερωριακή του απασχόληση χωρίς αυτή να έχει γνωστοποιηθεί κατά τα ανωτέρω πριν την έναρξη πραγµατοποίησής της, επιβάλλονται µε πράξη του αρµόδιου οργάνου σε βάρος του εργοδότη κυρώσεις, σύµφωνα µε τα άρθρα 24 και 28 του ν. 3996/2011.
    γ. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζεται η διαδικασία καταχώρισης, τα στοιχεία που γνωστοποιούνται και κάθε άλλη αναγκαία λεπτοµέρεια για την εφαρµογή του παρόντος.
    δ. Η παρ. 1 του άρθρου 55 του ν. 4310/2014 (Α΄ 258) καταργείται και οι υπόλοιπες παράγραφοι του άρθρου αναριθµούνται αντίστοιχα.
    ε. Η ισχύς της παρούσας παραγράφου αρχίζει από την έκδοση της απόφασης της περίπτωσης γ΄.»


    Μέχρι την έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, ισχύουν οι παλαιότερες διατάξεις. Το ειδικό βιβλίο υπερωριών  συνεχίζει έως τότε να τηρείται κανονικά

    Άρθρο 37
    Ηλεκτρονική αναγγελία του απασχολούµενου προσωπικού επί εκτέλεσης οικοδοµικής εργασίας
    ή τεχνικού έργου

    Το άρθρο 33 του ν. 1836/1989 (Α΄ 79) αντικαθίσταται ως εξής:
    «1. Εργοδότης που εκτελεί οικοδοµική εργασία ή τεχνικό έργο, υποχρεούται να αναγγέλλει ηλεκτρονικά στο Ολοκληρωµένο Πληροφοριακό Σύστηµα του ΣΕΠΕ (ΟΠΣ ΣΕΠΕ) το απασχολούµενο προσωπικό, πριν από την έναρξη κάθε ηµερήσιας απασχόλησης. Σε περίπτωση µη συµµόρφωσης µε τα ανωτέρω επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 1 της υ.α. 27397/122/2013 (B΄ 2062).
    2. Αντίγραφο του εντύπου της ως άνω αναγγελίας για κάθε ηµέρα απασχόλησης τηρείται στον τόπο εκτέλεσης του έργου µε ευθύνη του εργοδότη και τίθεται στη διάθεση των ελεγκτικών οργάνων, προς έλεγχο, οσάκις ζητείται. Σε περίπτωση µη τήρησης της ως άνω υποχρέωσης επιβάλλονται οι διοικητικές κυρώσεις του άρθρου 24 του ν. 3996/2011 (Α΄ 170).
    3. Για τους σκοπούς του παρόντος, ως εργοδότης θεωρείται ο εργολάβος και ο υπεργολάβος που έχουν αναλάβει την εκτέλεση της οικοδοµικής εργασίας ή του τεχνικού έργου.
    4. Με απόφαση του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης καθορίζεται η διαδικασία της αναγγελίας, τα στοιχεία που περιλαµβάνει, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτοµέρεια για την εφαρµογή του παρόντος.
    5. Η ισχύς του παρόντος άρθρου αρχίζει από την έκδοση της απόφασης της παραγράφου 4.»


    Μέχρι την έκδοση της σχετικής Υπουργικής Απόφασης, θα πρέπει να συνεχιστεί η χειρόγραφη τήρηση του βιβλίου απασχόλησης προσωπικού στα οικοδομικά και τεχνικά έργα.


    Μανώλης Αμαργιωτάκης 
    Οικονομολόγος - Σύμβουλος Εργασιακών Σχέσεων


    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....

    Κι άλλα θέματα από την κατηγορία....